Se vandredi 30 novanm 2001 an, sekretè jeneral Oganizasyon leta ameriken yo (OEA), César Gaviria te rantre nan peyi a, pou yon jounen vizit konsiltasyon, dapre sa li di. Nan vizit sa a ki te byen chaje, Gaviria te rakontre ak prezidan Jean-Bertrand Aristide, ak responsab Konvèjans yo, kèk diplomat ak evèk legliz katolik yo. Rankont sa yo te fèt toujou sou kriz la e sou posibilite pou reprann negosiyasyon yo. Minis Lakilti a Guy Paul pat vale krache li an palan de óganizasyon OEA a e li te di: «Penyen lage òganizasyon an ki responsab sitiyasyon sa a.» Poutan Guy Paul te kalifye de «tèt a tèt» rankont Aristide ak Gaviria a. An final, Minis lan te fè konnen gouvènman Lavalas la dispoze pou reprann negosiyasyon yo.

Apre vizit doktè sa a, sekretè jeneral OEA a te pale de sitiyasyon kritik Ayiti e li te pwomèt ke sekretè jeneral adjwen OEA a, Luigi Einaudi ap gen pou vini ann Ayiti trè pwochennman, nan kad 17tyèm misyon OEA pou fasilite yon «solisyon a kriz la nan peyi a». Gaviria te di li espere yon akò ap gentan jwenn ant 2 gwoup yo anvan fen ane a. 

Vizit César Gaviria a te mennen tou anpil pale bò kote 2 sektè yo: Fanmi Lavalas ki nan pouvwa a ak Konvèjans ki nan redi mennnen kase ak li. Minis Lakilti a te tou pwofite vizit sa a pou l te raple sa gouvènman Aristide/Chérestal an te antann: «Bon, premyeman... Misye Gaviria, sekretè jeneral OEA rantre alaswit yon lèt prezidan an te voye ba li 23 novanm. Donk misye vini pou l diskite apeprè sa k gen nan lèt la... Genyen 7 senatè ki bay demisyon yo, gen rediksyon manda senatè yo ki te fèt 21 me yo, rediksyon 2 zan sou manda depite yo, eleksyon senatè 2002, eleksyon tout lachanm depite a an 2002, epi gen yon konsèy elektoral pwovizwa ki fòme.»

Gwo badin Konvèjans yo te gen dizon pa yo ak Gaviria. Micha Gaillard nan Konakom/Konvèjans te bay nannan diskisyon li te gen ak Gaviria nan rankont ak Konvèjans la: «Nou pase 1 nè ansanm avèk li pou diskite sou yon seri bagay an patikilye. Youn sou eta negosiyasyon yo, 2. sou eta vyolasyon dwa moun, dwa jounalis, dwa lopozisyon, dwa sosyete sivil lan ki jounen jodi a Lavalas la ap pase anba pye...» Konsa lidè Konvèjans yo se plenyen yo t ap plenyen bay Gaviria. Pou bó pa li, Gérard Pierre-Chalres, chèf OPL la nan Konvèjans te bat men pou rankont li ak sekretè jeneral OEA a, e li te di li alatant nouvo misyon òganizasyon an gen pou voye ann Ayiti a. Malgre Pierre-Charles t ap pale de negosiyasyon regwoupman politik li a vle, li te di: «Se yon prezidan (Aristide), yon nèg ki gen yon pouvwa defakto nan men li. Se li ki kontwole tout peyi a nan sans sa a li goumen pou li, se pou sa li fè tout kalte bagay ke nou menm nou di ki mal fèt e sa pat dwe fèt. Donk, keksyon ki fondamantal pou nou se negosiyasyon. Donk nou prèt pou n negosye.» Bò kote pa li, bra dwat Pierre-Charles la, ansyen senatè Paul Denis, sanble te vle montre li pi di pase chèf li lè li te deklare: «Mwen pa gen anpil lespwa Lavalas ap montre li rezonab, ap montre li sifizaman saj, pou l jwenn yon konpwomi avèk nou sou baz yon akò politik e donk nou menm nou di pandan n ap negosye, n ap kontinye travay mobilizasyon an… Jean-Bertrand Aristide gen 3 opsyon: 1. negosiyasyon, 2. represyon... 3. demisyon...» Pou kont pa li, chèf KID/Konvèjans lan, Evans Paul (K-Plim) te demanti rimè ki te sikile pou di se konsiy Gaviria te vin pase lidè Konvèjans yo. Paul te pito di li satisfè de rankont pati l la ak reprezantan OEA: «Mesye Gaviria di nou li sot pale ak mesye Aristide, li wè mesye Aristide gen bon dispozisyon pou ta gen yon akò ki soti anvan ane a fini. Mwen pa konnen si se nan lojik 2001 t ap bon an, kòm nou wè 2001 an nan won. Men nan tout mannyè nou te presize pou mesye Gaviria e li rekonnèt li tou, pawòl mesye Aristide vo zewo.» E pawól pa Evans Paul? 

Pou bò pa l Konferans episkopal la ke Gaviria te rankontre tou te mete yon nòt deyò ke tout evèk yo te siyen e ki te pale de sitiyasyon frajil peyi a, kote li te fè wè nesesite pou ta gen yon antant ant Fanmi Lavalas ak Konvèjans la pou rezoud «kriz» apre eleksyon yo. Nòt konferans lan te make nesesite pou negosiyasyon yo ta reprann ant 2 advèsè politik yo. Responsab Inisyativ sosyete sivil la, Rosny Desroches te satisfè tou de vizit Gaviria a e nouvo misyon li konte voye nan peyi a ak nan tèt li Luigi Einaudi ki se sekretè adjwen OEA a. Desroches te di: «Bon nou ta swete se dènye misyon an e fwa sa a finalman nou arive jwenn akò sa a pou nou siyen akò inisyal la. E apre akò inisyal la, nou kapab koumanse prepare nou seryèzman pou eleksyon novanm 2002 yo, pou nou ka gen eli nan tout nivo.» Men ki pral wòl «sosyete sivil» sa a nan eleksyon sa yo?

Anfen, sanble se dènye kout kat kominote entènasyonal la pral jwe avèk vizit pwochenn Einaudi ann AYiti a. Pyès moun pa bliye ke «kriz» y ap pale a se Orlando Marville, chèf misyon obsèvasyon OEA a ki te pwovoke l, lè li te vin ak pwoblèm kontaj bilten vòt eleksyon 21 me yo, alóske li te fin felisite eleksyon yo ke li te wè ki te byen pse. Kriz fabrike sa a se kòm yon kouto gwo peyi yo ak òganis finansye entènasyonal yo mete anba gòj responsab Lavalas la yo ki opouvwa, pou fòse yo bay avantaj yo pa te dwe bay. Nan fil mòl, fil mòl, prezidan Aristide ki te vin pran mayèt prezidansyèl la nan men René Préval te menm rive negosye vòt popilè 21 me a, lè li te ekri Bill Clinton lèt kote li te pwopoze konsesyon yo. Pami yo li anvizaje redwi nan manda kèk palmantè, fòse kèk lòt pami senatè yo demisyonne, refè eleksyon pou depite yo nan 2 lane e monte yon konsèy elektoral pwovizwa pou fè sa. Konvèjans lan li menm ki jwenn plan men t ap ekzije jwenn ponyèt, kote li mande eleksyon menm pou kolektivite teritoryal yo e entegrasyon li nan gouvènman an, aparèy jidisyè a, KEP la e menm lapolis, atravè 17 pwen dirijan regwoupman sa a te pwopoze kòm repons a pwopozisyon gouvènman Lavalas la.

Fas a presyon e kominote entènasyonal la e Konvèjans la ap bay dirijan Lavalas yo, fas a reyaksyon gwo badin Lavalas yo, ki chak jou pi plis ap detache yo de revandikasyon popilè yo, moun ka konprann sèl entansyon prezidan Aristide se ta fin fè 5 kan l lan, epi anyen ankò. Li te mele l ak asanble teritoryal yo ki se baz tout gouvènman, ki te mele l revandikasyon popilè yo ke gouvènman l lan demake, e menm ap pyetinen, ki te mele l si l likide vòt 21 me 2000 yo. Sèl kout kat Aristide se fè 5 kan an sou pouvwa menm lè «2001 pa ta bon tout bon». Pandanstan, Konvèjans, zèl boujwazi, makout la ap konplote, pèp la ap plenyen mizè l. Byen konte, men li sanble mal kalkile, paske pèp la pa soti pou li pran kout boul ankó!
 
 

Ti Gwav: Asasina yon jounalis 

Yon jounalis nan Ti Gwav, Lindor Brignol, ki te direktè sal nouvèl radyo Eko 2000, mouri anba kout manchèt lendi 3 desanm lan, nan lokalite Kwa Ilè ki a kèk kilomèt lavil la. Jounalis la te twouve l nan yon machin lè bandi yo te boule machin lan. Direktè radyo a te di sou yon radyo nan kapital la, ke jounalis la te konn resevwa menas nan men divès militan e responsab pwòch Lavalas nan zòn lan, ki te akize li ke li se manm Konvèjans lan.

Bò kote pa li, komisè polis Ti Gwav la, Alix Alexandre, te lage krim sa a sou do patizan Konvèjans la ki te òganize yon seri mobilizasyon anti-Lavalas nan menm jou sa yo.
 

14 zan apre 29 novanm 1987

29 novanm 2001 an fè 14 ane depi divès moun ak bilten vòt nan men te mouri anba bal ak manchèt atache KNDP (Konsèy nasyonal gouvènman pwovizwa) sou lòd ansyen jeneral Claude Raymond ki te kole ak akolit li Henry Namphy, Williams Regala alatèt pouvwa pwòch makout la. Plizyè dizèn moun te pèdi lavi yo e nan lekòl Ajantin Bèlgrad nan riyèl Vayan e nan lòt zòn peyi a. Jiskaprezan otè, ko-otè, konplis ap mache sou moun san pini.

Nan okazyon saa, prezidan sena a ki se alafwa reprezantan Fanmi Lavalas te raple l tou de dat 29 novanm lan kote «militè, teworis opouvwa yo te masakre yon lavalas frè n ak sè n ki te kanpe nan liy pou al chwazi reprezantan yo nan eleksyon, jan konstitisyon 29 mas 87 la mande sa...», te di senatè a ki dwe wè pa la ke fòk li kolabore pou enpinite pa kontinye nan peyi a. 
.