Nan peyi Dayiti
Nouvèl Kout Kreyòl
Premye minis lan fè mwayèn li?
Premye minis lan, Jean-Marie Chérestal bat bravo lakontantman
apre piblikasyon rapò mondyal Pwogram nasyonzini pou devlopman (PNUD)
mete deyò sou devlopman moun nan, kote Ayiti vin okipe 134triyèm
plas sou 174 plas, alòs li te nan 150tyèm plas oparavan.
Premye minis lan ki satisfè anpil te tonbe pale: «Anvan
m m al chache konn rapò a m prese kòm ou ka imajine l, al
gade tablo klasman peyi yo, pou m konnen si nouvèl yo bon ou move,
ni nou te pwogrese ou rekile nan siksè eskpè PNUD yo. Enfòmasyon
yo rete enkwayab, Ayiti ta fè yon gwo pa, sòti nan 150e ran
sou 174 pou tonbe 134e... elas, sou 162 peyi gen 12 ki pa janm klase, sa
ki fè an reyalite nou genyen 4 pwen.» Men reyalite pa
montre kondisyon lavi a pyès change ann Ayiti. Chak jou pi plis
valè chomaj, pri lavi a ap ogmante nan peyi a. De ki siksè
Chérestal ak «ekspè» PNUD yo ap pale la a? Nan
kout kat sa a se sèl Premye minis lan ki fè «siksè»
a!
Pwogram ranmase fatra nan komin yo
Majistra Pòtoprens lan Marie Yves Duperval te chita koze 10 jiyè
pase a ak minis anviwonnman an, Webster Pierre pou te pale «otou
2 pwen, selon majistra a, jesyon fatra yo epi mache yo...». Konsènan
fatra yo majistra a te di lameri Pòtoprens, ministè a nan
tèt kole ak SMCRS e òganizasyon popilè yo pral fè
yon seri travay lapwòpte nan komin Pòtoprens e lòt
komin yo ap nan pwogran nan tou. Kote yo pral mete poubèl, pou lè
fatra yo fin ranmase, pou yo jwenn kote pou mete yo, annatandan kamyon
fatra yo vin ranmase yo.
Ki krim De Ronceray te fè?
Lidè MDN/Konvèjans
lan, ansyen divalyeris e poutchis Hubert de Ronceray ta vle demanti prezidan
Aristide li di ki lage responsabilite kriz la sou do Konvèjans lan.
Hubert de Ronceray ki di se pa li ki te fè 10 zan opouvwa ap kraze
peyi fè konnen: « Nou estime lè laverite a rive,
pèp ayisyen aksepte sibi pandan 10 lane pwòp erè l
yo. Bon moun yo te wè nan misye Aristide yon Bondye epi yo vin wè
lekontrè. Enben nou ta vle pa respè pou peyi sa a pa respè
pou laverite, pa respè pou gran nasyon ki vle ede nou yo, ki ta
swete nou gen yon ti bagay, nou menm nan Konvèjans lan nou di misye
Aristide se pa nou ki te fè krim elektoral 21 me 2000 la, se pa
nou ki te reyalize koudeta elektoral 26 novanm lan...» De Ronceray
di li pa t fè «krim elektoral», men valè kantite
krim li te fè, yo pi enpòtan ke sa l di l pa fè yo.
Pa ekzanp De Ronceray te konn koupe rache kòm minis Afè sosyal
nan lane 79 yo sou Jean-Claude Duvalier e se misye ki te parèt ak
arete pou te mete baboukèt nan bouch laprès la. E moun pa
bezwen mande konben jounalis ki te pèsekite, ekzile e jwenn lanmò
yo. Menm De Ronceray sa a se te bon kolaboratè rejim kriminèl
poutchis Cédras/Michel François a. Ki lòt krim De
Ronceray anvi fè?
Bahamas voye 457 ayisyen tounen
Zotoe Bahamas yo voye tounen nan peyi Dayiti 457 rejifye ant lendi 9
e mèkredi 11 jiyè 2001 an, kote gen nan yo ki te gen plizyè
lane ap viv nan peyi Bahamas. 274 nan yo te rantre nan peyi a mèkedi
a e rès yo te rantre anvan sa. Depòte sa yo, ki nan yo gen
5 kan Bahamas, denonse fason yo te maltrete yo anvan yo rantre. Anvan yo
te pimpe yo tounen nan ayewopò Pòtoprens lan, anpil nan yo
te pran prizon Bahamas. Otorite isit yo te di yo te ba yo 200 goud pou
yo te peye machin retounen lakay yo.
Minis la satisfè
Minis edikasyon nasyonal la, Georges Gaston Mérisier ki t ap
patisipe nan seremoni piblikasyon rapò mondyal PNUD te fè
sou devlopman moun lan, te felisite tèt li dèske ekzamen
yo te dewoule byen sou tout teritwa peyi a san gwo ensidan. Minis lan te
tou pwofite anonse ke nan pa twò lontan rezilta ekzamen yo ap pibliye
nan fen mwa a, piske koreksyon «sanble ap avanse trè byen».
Gwomòn: Yon ansyen Militè maltrete yon peyizan
Tankou plizyè fwa nou relate sa nan Ayiti Pwogrè; komin
Gwomòn, se yon zòn ki rich ak mango fransik. Sepandan, kilti
mango sa a pa janm itil peyizan yo anyen. Se toujou gwo zouzoun nan Pòtoprens
ki toujou benefisye mango Fransik la. Kouman yo fè transaksyon mango
a? yo lote mango, yo pran yon ti ponyen ki nan lide yo, aprè sa
yo konte yo pa douzèn. Yo deside 18 mango pou yon douzèn,
yo fikse pri douzen nan 15 goud. Nan lane 98 kèk atoufè ki
t ap favorize yon sètèn Jan Jak ki se yon ekspòtatè
mango, te lakòz plizyè kay peyizan boule nan zòn Moulen,
7èm seksyon Gwomòn. Ane sa a, bagay yo kòmanse pi
mangonmen nan komin lan. Jou ki te 3 jiyè 2001 an,Colbert, yon ansyen
milité, fè yon peyizan ki rele Examène Etienne monte
le syèl pa do. Yon sèten Mathieu, abitan 4èm seksyon
Lakil, zòn Mwenvil, ki se yon gran achtè mango fransik (founisè)
te bay Antoine Cetoute 3000 goud pou l achte 200 douzèn mango fransik.
Antoine achte 110 douzèn mango, transpòte l bay Mathieu.
Mathieu chwazi 29 douzèn nan mango a, li kite 81 douzèn atè.
Apre sa, Mathieu akonpaye ak Colbert a, rive lakay Antoine. Colbert poze
lapat sou Examène ki se madam Antoine. Colbert kòmanse trennen
Examène soti 3èm seksyon Rivyè-blanch rive 4èm
seksyon lakil zòn Mwenvil. Colbert kenbe Examène lakay li
soti 7 tè di maten pou rive 7 tè di swa. Se aprè plizyè
entèvansyon fanmiy Examène lè yo aksepte peye 2240
goud la, kidonk rès kòb Mathieu a, yo rive lage Examène.
N ap mande ki kote sa prale? Jounen jodi a gran nèg ak tonton makout
fè mango tounen frèt pou kale peyizan. Ki kote Colbert etanke
yon ansyen gad jwenn pouvwa sa pou kontinye ap fè peyizan wè
7 koulè lakansyèl? Kilè makout ak ansyen militè
yo fini pa konnen pèp Ayisyen an pa janm manje manje bliye.
Plato Santral: loray boule 3 moun nan Mibalè
Seri kout loray san lapli ki sot pase pandan 3 jou sou Mibalè
(Plato Santral) lakoz lanmò 3 moun, 2 frè ak yon lòt
moun. 2 frè yo te mouri nan zòn Gilbè Kiskeya, (2
kilomèt) vil Mibalè. Lòt jenn gason ki mouri a se
nan lokalite Bayas,(3 kilomèt Mibalè).
Kilè ki tan minis Chérestal ap sòti nan fè nwa?
Yon lòt fwa ankò, Premye minis Chérestal anonse
pral gen kouran agogo nan Pòtoprens. Minis la di, li deja angaje
yon konpayi prive, Haitian Tractor Energy International pou ta founi EDH
20 megawat kouran anplis, 33 megawat yon santral ki an reparasyon. Premye
minis Jean Marie Chérestal di 20 megawat sa a gen pou l koumanse
woule nan 3 pwochen mwa k ap vini yo. Poutan lajounen jodi blakawout la
vin pi grav nan Pòtoprens kòm nan divès zòn
peyi a. E nou konnen se toutan premye minis lan konn ap pwomèt sa
tankou se yon bagay li t ap pral fè bridsoukou.
Dominikani: depòtasyon 20 ti Ayisyen
Lendi 9 jiyè 2001 an, otorite imigrasyon Dominikani yo al depoze
sou fwontyè Ayisyano-Dominiken an (sou bò Ayiti) nan rejyon
Malpas, 20 ti moun ki gen ant 6 a 13 zan. Gen nan timoun sa yo ki t ap
lave vit machin, osnon ki t ap mande, nan divès kote nan kapital
la. Se sa 8 nan yo te deklare bay Colette Lespinasse ki se manm (GARR),
Gwoup apwi ak refijye rapatriye yo (GARR). Jouk nan dimanch ki swiv la,
timoun yo te sou fwontyè a toujou, anvan responsab GARR la te rive
ede yo tounen jwenn kèk fanmi yo nan zòn Pilboro.
Yon nouvo komisyon kominal nan lameri Kwadèboukè
Nan yon arete prezidansyèl ki swiv preskripsyon konstitisyon
87 la ak dekrè lwa 22 oktòb 82 a, responsab yo deside nonmen
yon nouvo komisyon kominal nan tèt lameri Kwadèboukè.
Nouvo komisyon sa a genyen Macilien Jhonny kòm prezidan, Jean-Baptiste
Musselit ak Nelson Georges kòm manm. Arete sa a pote siyati Premye
minis lan, Jean Marie Chérestal, minis lenteryè a, Henry
Claude Ménard ak minis lajistis lan Gary Lissade.
Kafou: 13 katèl regwoupe yo e fè pwopozisyon...
Jounen 12 jiyè a, 13 katèl nan komin Kafou mete tèt
yo ansanm pou fòme yon kòdinasyon Asèk ak delege vil.
Nan yon konferans pou laprès, kòdinasyon sa a te prezante
divès doleyans sou kesyon fonksyonnman kolektivite teritoryal yo.
Katèl regwoupe sa yo te ekzije pou palman ayisyen an ta pran desizyon
pou pase men nan lwa 4 avril 1994 la ki pale sou kolektivite teritoryal
yo, e ki, dapre yo chaje ak pwoblèm.
Ansyen prezidan Magloire mouri
Ansyen prezidan Paul Eugène Magloire (1950-1956) mouri lakay
li nan Pétion-Ville, jou ki te 12 jiyè pase a. Li te gen
94 zan. Eugène Magloire ki te fè karyè nan lame jiska
grad jeneral te pwofesè tou nan Lise Philippe Guerrier Okap anvan
l te al nan akademi militè.
Gwo koze nan lameri Dèlma
Minis lenteryè a Henry Claude Ménard pran dispozisyon
pou peye anplwaye lameri Dèlma yo plizyè mwa aryere salè.
Se menm jès la k ap fèt nan administrasyon kominal Kafou
a. Si sa ta rive fèt se t ap yon gwo ouf soulajman li t ap ye pou
anplwaye sa yo ki bouke leve vwa yo pou mande lajan travay yo. Anplwaye
yo te toujou konn denonse fason majistra yo ap jere administrasyon kominal
la. Konsa tou, depite Dèlma a Yves Christalin te mande pou gen yon
odit ki fèt nan lameri a. «Li vin pou ministè lenteryè
menm lakou dèkont e kontansye administratif pou ki ta fè
yon odit, apati odit la, si efektivman gen vòl, gen koripsyon, gen
magouy nan lajan an, lè sa lalwa di ekzakteman kisa ki gen pou fèt
tou senpman». Poutan majistra Pierre Sully, nan deklarasyon l
te fè (Kiskeya 12 jiyè 2001) te pito defann ti enterè
l oubyen po li, olye li te pale sou sa k ap devlope nan lameri l ap dirije
a.
*~